Portchester Castle

Zamek Portchester jest średniowieczną budowlą, ale powstałą na pozostałościach znacznie starszego rzymskiego fortu. Założony prawdopodobnie pod koniec jedenastego stulecia był ulubioną myśliwską bazą wypadową króla Jana bez ziemi (ang. John the Lackland). Podczas pierwszej wojny baronów zamek był oblegany i został przejęty przez Francuzów w 1216. Jednak już wkrótce potem wrócił pod kontrolę Brytyjskiej Korony. Położony jest wgłębi zatoki Portsmouth Harbour. W średniowieczu Portchester był ważnym portem i to właśnie z tego portu kilkukrotnie wyruszała brytyjska flota na podboje Francji. W obawie przed francuską inwazją na początku XIV wieku król Edward II przeznaczył £1100 na naprawę i umocnienia zamku. W późniejszym okresie zamek pełnił rolę więzienia.

Dziś zamek jest otwarty dla zwiedzających przez cały rok. W południowo-wschodniej części fortu znajduje się także kościół St. Mary’s w stylu normandzkim należący do anglikańskiej diecezji w Portsmouth.

 

POWSTANIE FORTU

Pierwsze wzmianki o forcie w tym miejscu pochodzą z rzymskiej księgi: Notitia Dignitatum – to dokument z czasów późnego rzymskiego imperium (ok V wieku) ilustrujący szczegóły administracji wschodniego i zachodniego Imperium. Niestety na temat tego dokumentu niewiele jest wzmianek w języku polskim, dlatego zainteresowanych odsyłam do angielskiej Wikipedii. Za czasów rzymskich fort nosił nazwę Portus Adurni. Dziś są to najlepiej zachowane ruiny rzymskiego fortu na północ od Alp. Portus Adurni stanowił część łańcucha potężnych fortec i stacji sygnalizacyjnych po obu stronach kanału La Manche (oraz na wschodnich wybrzeżach Anglii) znanego jako Saxon Shore. Fortece chroniły południowe wybrzeże Anglii przed rajdami saksońskich piratów.

Fort zbudowany jest na podstawie kwadratu i zajmuje powierzchnię 9 akrów (ok 36 tys. m2). Wokół fortu wznosi się wysoki na 6 metrów mur o grubości 3 m zbudowany z krzemienia i płyt wapiennych. Kwadratowe forty były bardzo popularne w III wieku naszej ery. Dwie główne bramy znajdują się po wschodniej i zachodniej stronie. Od północy jest też w murze mała furtka.

Nie jest pewne kto zbudował Portus Adurni. Możliwe że zrobił to w latach 285 – 290 zbuntowany przeciwko Imperium Karauzjusz (Marcus Aurelius Mausaeus Carausius) który ogłosił się Cesarzem (na przełomie 286 i 287 n.e.) po tym, gdy zbudował flotę do walki z frankońskimi i saksońskimi piratami. Port przeszedł we władanie Rzymu po zamordowaniu Karauzjusza w 293. Archeologowie są zdania, że fort został opuszczony na krótko po jego ukończeniu i bywały okresy że przez długi czas fort był niezamieszkany. Pozostał on jednak atrakcyjny dla Anglosasów ze względu na położenie i wytrzymałe mury – powstał później na terenie fortu normandzki zamek, a następnie średniowieczny pałac. Za czasów króla Edwarda Starszego fort wszedł do sieci umocnień nazywanych Burh, jako ochrona przed najazdami Wikingów. W czasie wojen napoleońskich zamek posłużył za więzienie.

CZASY SAKSOŃSKIE (410 - 1066)

Rzymskie rządy zakończyły się około roku 410, ale wiadomo że okoliczna ludność kontynuowała życie w forcie, który zapewniał im schronienie. W roku 904 biskup Winchester przekazał fort Edwardowi (899 – 925) – królowi Zachodniej Saksonii. W X stuleciu powstała kamienna wieża po wewnętrznej stronie murów. Znajdował się tam również niewielki cmentarz na 21 grobów.

CZASY NORMANDZKIE (1066 - 1153)

Nie jest pewne kto na pozostałościach rzymskiego fortu zbudował zamek. Mógł być to William Maudit (zm ok 1100) – współpracownik Williama Zdobywcy (1066 – 1087), który przekazał mu fort. To prawdopodobnie z tego okresu pochodzi drewniana palisada. W roku 1120 fort we władanie objął William Pont de l’Arche – umocnił on mury i rozpoczął budowę solidnej kamiennej wieży w północno-zachodniej części fortu. Wieża ta była rozbudowywana później jeszcze dwukrotnie: pod koniec XII wieku i w latach 20-tych XIV wieku. Część ziemi wewnątrz murów wykorzystywana byłą do uprawy roli, jednak gdy zwiększyła się liczba ludności zamieszkująca fort, część z mieszkańców przeniosła się poza mury dając początek miejscowości Portchester.

KLASZTOR (1128 - 1150)

W roku 1128 na terenie fortu William Pont de l’Arche wzniósł augustyński kościół St Mary’s. Poza kościołem, ruinami zamku i murem nie zachowały się inne zabudowania które z pewnością znajdowały się wcześniej na terenie fortu. Wiadomo że do kościoła przylegał dawniej klasztor, południowa nawa i akademik, osobno stał budynek jadalny i latryny z których nieczystości usuwane były wprost do zatoki – w murze zachowały się pozostałości drenów na podstawie których stwierdzono, że latryny były na wysokości pierwszego piętra. Następnie fort był opuszczony w latach 1147 – 1150 gdy społeczność go zamieszkująca przeniosła się do Southwick.

ZAMEK KRÓLEWSKI (1154 - 1272)

Za panowania króla Henryka II Plantageneta(1154 0 1189) zamek był pod władaniem królewskiej korony. Henryk był częstym gościem w tych stronach, gdy udawał się do doglądania swych posiadłości we francuskich Pirenejach. Zamek pełnił też funkcję więzienia – w roku 1173 król uwięził w nim między innymi Roberta de Beaumont (3 hrabiego Leicaster), oraz swą żonę Eleonorę Akwitańską która podburzyła ich synów przeciwko ojcu, co doprowadziło do buntu. Zamek też służył Henrykowi i królowi Janowi (1199 – 1216) jako miejsce rekreacji podczas wypadów myśliwskich do lasów Bere – dziś już praktycznie nieistniejących, a znajdujących się w dawniej okolicach Waterlooville. Za czasów panowania Henryka III Plantageneta (1216 – 1272) zamek popadł w ruinę, jednak był on wykorzystany przez niego podczas wyprawy na Francję.

ZAMEK W XIV STULECIU (1300 - 1395)

Od roku 1300 zamek w Portchester stracił na znaczeniu militarnym gdyż w tym czasie na główną bazę wojskową wysunęło się Portsmouth. Jednak nadal był on wykorzystywany jako królewska rezydencja przez Edwarda II (1307 – 27) i Edwarda III (1327 – 77) którzy znacznie go rozbudowali. Fort ten wykorzystał jednak Edward III jako bazę w rajdzie na Francję w 1346 gdzie stoczył zwycięską potyczkę ze znacznie przeważającymi siłami Francuzów pod Crécy. To podczas tej bitwy prawdopodobnie po raz pierwszy w dziejach wykorzystano w walce armaty.

BUDOWA PAŁACU KRÓLEWSKIEGO (1396 - 1399)

Ostatnia wielka średniowieczna modernizacja budowli miała miejsce w latach 1396 – 99, podczas której surowy zamek zmienił się w pałac królewski. W zaledwie 3 lata Ryszard II (1377 – 1399) upiększył i zmodernizował zamek budując królewski komnaty przeznaczając na to £1600. Często bywało tak, że robotnicy pracowali również po zmroku przy światłach świec i pochodni. Podobno Ryszard rozbudował zamek dla swej żony Izabeli de Valois, jednak nie doczekał chwili ukończenia rozbudowy zamordowany lub zagłodzony w więzieniu w 1400.

BITWA O AGINCOURT I KONIEC ŚREDNIOWIECZA (1400 - 1603)

W roku 1415 Henryk V (1413 – 1422) przygotował zamek w Portchester do jego wojskowej kampanii na Francję, podczas której stoczona była jedna z najważniejszych bitew wojny stuletniej – bitwa pod Agincourt. Mimo miażdżącej przewagi Francuzów Henryk odniósł wspaniałe zwycięstwo głównie dzięki doskonałym łucznikom wyposażonym w długie, walijskie cisowe łuki mogące miotać strzały na odległość 300 metrów. To była ostatnia wielka ekspedycja która wyruszyła z Portchester. Henryk VIII Tudor (1509 – 47) definitywnie postawił na militarne umocnienia w Portsmouth. w XVI wieku zamek służył jako szpital i magazyn (wybudowany w 1527 i zniszczony w 1580). Ostatnia królewska wizyta do Portchester odbyła się w 1601, gdy do zamku przybyła królowa Elżbieta I Tudor (1558 – 1603). Z powodu tej wizyty zamek ponownie zmodernizowano. W roku 1632 rodzina królewska pozbyła się zamku, gdy król Karol I Stuart (1625 – 49) sprzedał posiadłość Sir Williamowi Uvedale

PORTCHESTER JAKO WIĘZIENIE

W roku 1665 fort zmieniono w prowizoryczny obóz więzienny, gdzie zatrzymano 500 Holendrów pojmanych podczas drugiej wojny angielsko-holenderskiej. Jako standardowe więzienie w 1743 wykorzystano wieżę Keep – warunki tam panujące były nieznośne ze względu na niewielką powierzchnię więzienia i duży ścisk. Niekiedy więźniów wykorzystywano jako murarzy, robotników i szewców. Na ścianach Keep można zobaczyć wyryte przez więźniów rysunki i napisy.

ROMANTYCZNE RUINY (1819 - WSPÓŁCZEŚNIE)

Po opuszczeniu zamku przez armię w roku 1819 wrócił od we władanie właścicieli – rodzinę Thistledwaiste. Przez następne sto lat nie remontowany i wystawiony na warunki pogodowe popadł w ruinę. Wykorzystywany niekiedy około roku 1830 jako teatr gdzie rolę aktorów pełnili więźniowie – z tego okresu pochodzą malowidła na murze, których pozostałości możecie obejrzeć na drugim piętrze the Keep. W XIX do zamku zaczęli przybywać turyści. W roku 1961 rozpoczęły się tutaj duże prace archeologiczne.

ETAPY ROZBUDOWY BRAMY ZACHODNIEJ

Na przedstawionym zdjęciu zobaczyć możecie fragmenty murów z różnych epok. Jasnobrązowy – rzymskie mury. Różowy – wczesny wiek XII-ty. Zielony – Zmiany wykonane przez Edwarda II (1320). Niebieskie – Zamurowane obecnie okna które wykonał Edward III (1350). Ciemnobrązowy– podwyższenie bramy wykonane przez Ryszarda II (1396 – 1399).

Lokalizacja

Cennik

Wejście na plac wewnątrz murów fortu i do kościoła jest bezpłatne. Wejście na dziedziniec zamku i na wieżę jest odpłatne.

Godziny otwarcia zamku zależne są od pór roku. Aktualny cennik i godziny otwarcia znajdziesz na stronie internetowej zamku.

Zamek Portchester należy do grupy zabytków “English Heritage”. Na stronie internetowej każdego zabytku z tej grupy możemy kupić bilet dziewięcio- lub szesnastodniowy dniowy, albo roczny karnet na wszystkie zabytki “English Heritage”.

Galeria